09-09-07

De toekomst van het socialisme

janssensEventjes zag het ernaar uit dat het rapport-Janssens (dat uiteindelijk niet echt van Patrick Janssens blijkt te zijn) tussen de plooien zou vallen, maar ondertussen zijn er toch nogal wat reacties op gekomen. Terecht, want de crisis waar de socialistische beweging in zit is niet enkel een fenomeen dat we zien in Vlaanderen, ook in Wallonië en in het buitenland (Frankrijk, Nederland, ...) zijn de socialisten dringend aan zelfreflectie toe. Gebaseerd op wat ik ondertussen gelezen heb blijf ik echter het gevoel hebben dat men zich teveel concentreert op het verlies van stemmen, en te weinig op de visie die het socialisme in de huidige maatschappelijk context moet uitdragen.

 

Politiek is natuurlijk altijd zoeken naar een goed evenwicht. Langs de ene kant moet men een degelijk programma kunnen uitwerken waarmee men naar de kiezer kan trekken, maar langs de andere kant moet men die kiezer ook kunnen overtuigen dat dit programma een goed programma is. Het risico is dan groot dat men een aantal populistische maatregelen naar voor schuift om de kiezer te verleiden (want jammer genoeg kiezen de meeste mensen nog steeds voor het eigen belang, en bovendien hebben veel kiezers liever eenvoudige boodschappen) en dat het echte programma (of erger nog, het feit dat men geen programma heeft) naar de achtergrond verdwijnt. De voorlopige kampioen in deze techniek is natuurlijk het Vlaams Belang dat met een paar simplistische slogans (vreemdelingenproblematiek, veiligheidsbeleid) een groot aantal kiezers naar zich toe trekt, terwijl veel van die kiezers vermoedelijk helemaal niet voor het VB zouden kiezen als ze door zouden hebben welke andere programmapunten deze partij nog heeft. Ook LDD heeft duidelijk zijn succes te danken aan populisme, maar ook CD&V gaat niet vrijuit, want ongetwijfeld heeft deze partij veel stemmen binnengehaald wegens haar vlaams-nationalistisch discours terwijl dit toch maar een heel klein deel van haar programma uitmaakt (mogen we toch hopen).

 

Dat maakt dat veel partijen eigenlijk niet kunnen beweren dat kiezers bewust voor hun programma kiezen, met uitzondering misschien van GROEN!, dat altijd meer nadruk legt op haar programma, en zich minder laat verleiden tot populistische uitspraken. In zekere mate denk ik dat ook open Vld redelijk veel bewuste kiezers heeft, want tijdens de laatste verkiezingsperiode had ik toch de indruk dat deze partij probeerde meer aandacht te schenken aan het inhoudelijke dan aan het aantrekken van kiezers. Wat de sp.a betreft bestaat er over één punt weinig twijfel, blijkbaar was men binnen deze partij zo overtuigd dat men goed bezig was dat de kiezer eigenlijk ernstig verwaarloosd werd. Ik zou dus pleiten om er in de eerste plaats voor te zorgen een sterk programma te hebben, en dat dan te proberen met het nodige enthousiasme aan de kiezer over te brengen. Men moet bovendien in zijn programma kunnen aantonen waar de partij het verschil maakt met andere partijen, met andere woorden, de kiezer moet weten waarom hij voor jouw partij zou kiezen. Tijdens de vorige verkiezingsperiode moest men echt heel ver zoeken om te vinden waar de sp.a nu eigenlijk het verschil met de andere grote democratische partijen maakte.

 

roosRené Cuperus (PvdA Nederland) legt volgens mij de vinger op de wonde : “De sp.a en andere socialistische partijen in Europa staan eerder voor een grote maatschappelijke taak dan een electorale”. Men moet dus in de eerste plaats bezig zijn met het zoeken naar antwoorden die men kan geven op bepaalde maatschappelijke ontwikkelingen dan met de manier waarop men zoveel mogelijk stemmen kan halen. Ik denk daarbij aan antwoorden op de huidige globalisering (en de gevolgen ervan) en een tegengewicht vormen voor het absolute geloof in vrije markt en ongebreidelde groei. Een voorbeeld : één van de zaken waar ik tijdens de vorige legislatuur erg in ontgoocheld was, was in de houding van de sp.a tijdens de discussie rond het generatiepact. Ik had van deze partij toch meer aandacht verwacht voor de onderliggende redenen waarom mensen eigenlijk zo snel mogelijk uit het arbeidscircuit willen stappen in plaats van te blijven steken in weinig creatieve maatregelen om mensen zo lang mogelijk aan het werk te houden.

gennez Tenslotte wil ik er nog even op wijzen dat niemand de waarheid in pacht heeft, en dat het dus van het grootste belang is dat verschillende visies een kans krijgen om zo het evenwicht te blijven bewaren. Daarom blijft een sterke socialistische beweging nog steeds nodig. Ik hoop ook dat de politici dit beseffen en niet blijven hangen in hun eigen grote gelijk. We moeten momenteel niet ver kijken om te zien wat de gevolgen van een dergelijke houding kunnen zijn...