26-05-07

Angst is een slechte raadgever

Irene_KhanVorige week werd het nieuwe jaarlijkse rapport van Amnesty International gepubliceerd. Daarin wordt een link gemaakt tussen angst en schending van mensenrechten. Angst is inderdaad een slechte raadgever, toch zeker als het de manier waarop we naar de anderen kijken beïnvloedt.

Verrijking

Toegegeven, angst kan soms heel nuttig zijn, want die zorgt ervoor dat we in gevaarlijke situaties beseffen dat we een zekere voorzichtigheid aan de dag moeten leggen. Het is trouwens heel normaal dat sommige mensen angst hebben voor nieuwe situaties, omdat men vreest dat men niet over de capaciteiten beschikt om met die nieuwe situaties om te gaan. In tijden van globalisering is het onmiskenbaar een feit dat mensen met veel complexe zaken geconfronteerd worden, en volgens mij hebben mensen dan ook het recht om zich wat in de luwte te houden als het allemaal wat teveel wordt, want ik kan me best voorstellen dat nogal wat mensen zich niet echt goed voelen bij de hectische toestanden die globalisering hoe dan ook met zich mee brengt. Maar hoewel globalisering veel neai2gatieve kanten heeft (wat trouwens niet zozeer met de globalisering op zich te maken heeft, maar veeleer met het feit dat er altijd mensen zijn die daar alle voordeel voor zichzelf willen uit halen) zijn er toch ook wel positieve kanten aan. Eén ervan is het gemak waarmee we momenteel in contact kunnen komen met veel verschillende mensen en verschillende culturen. Dat is uiteraard niet altijd evident, de taal alleen al kan voor serieuze misverstanden zorgen, maar het komt erop aan om deze mogelijkheid die ons geboden wordt als een verrijking te zien, en niet als een bedreiging.

Anderen als een bedreiging

Met andere woorden, als we ook angst voelen of erger nog, aanwakkeren voor “de anderen”, dan gaat het de verkeerde kant op. En dat is nu juist wat de essentie van het rapport van AI is, onze maatschappij komt meer en meer in de greep van angst, angst voor die ander, en daardoor kunnen een aantal verworvenheden van onze democratische samenleving serieus in het gedrang komen, in het bijzonder de mensenrechten. Of om het met de woorden van Irene Khan, secretaris-generaal van AI, te zeggen : “When we see others as a threat, and are ready to negotiate their human rights for our security, we are playing a zero-sum game.” Haar voorwoord bij het rapport is trouwens een scherpe en bijzonder boeiende analyze van de tendensen die we momenteel zien in onze maatschappij. Het is uiteraard bijna ondoenbaar om gans het rapport (242 blz!) te lezen, maar ik vind het echt een aanrader om toch het voorwoord (12 blz.) eens door te nemen. Het rapport kun je vinden op http://thereport.amnesty.org in het Engels, Frans, Spaans, Arabisch en Russisch (voor de liefhebbers onder ons ). Khan maakt in haar voorwoord de vergelijking met de koude oorlog, maar volgens haar zitten we nu in een nog gevaarlijker situatie, omdat de agenda van veel leiders gestuurd wordt door angst, waardoor zelfs de meest elementaire mensenrechten soms met de voeten 2001-Twin%20Towersworden getreden. Sommige leiders met minder goede bedoelingen misbruiken die angst zelfs om hun beslissingen waardoor mensenrechten in het gedrang komen te verdedigen of hun macht te vergroten. En dat geldt heus niet enkel voor obscure regimes van landen die een dictatoriale of gewelddadige geschiedenis kennen. Vooral de regering Bush krijgt een serieuze veeg uit de pan als ze het over de zogenaamde democratisch regimes heeft.

“Today far too many leaders are trampling freedom and trumpeting an ever-widening range of fears: fear of being swamped by migrants; fear of “the other” and of losing one’s identity; fear of being blown up by terrorists; fear of “rogue states” with weapons of mass destruction.”

Respect voor de ander

Maar eigenlijk mogen we niet alleen kijken naar onze leiders, het is ook altijd goed om even in eigen boezem te kijken. Als we eerlijk zijn moeten we ook toegeven dat onze houding tegenover de ander nog steeds veel te veel ingegeven wordt door angst. We zouden er nog meer moeten kunnen toe komen dat we eerder nieuwsgierig zijn naar de ander, in een poging om elkaar zo beter te begrijpen. Uiteraard moeten we steeds in het achterhoofd houden dat samenleven nu eenmaal niet altijd van een leien dakje loopt, anders bestaat het risico dat we op een bepaald ogenblijk teveel ontgoocheld zijn, en daaruit verkeerde conclusies trekken. Soms vraag ik me trouwens af of we nu eigenlijk echt alles van elkaar moeten proberen te begrijpen, indien we gewoonweg zouden leren aanvaarden dat er nu eenmaal verschillen zijn tussen mensen en culturen, en dat ook willen respecteren, dan zouden we vermoedelijk al een belangrijke stap verder staan. AI

Uitsmijter

Irene Khan sluit haar voorwoord af met toch ook nog wat positief nieuws, waaronder de opmerking dat onder meer blogs mensen samenbrengen, waardoor een energie voor verandering vrijgemaakt wordt, een extra stimulans om met mijn blog verder te gaan . Om af te sluiten nog een citaat uit het voorwoord bij het rapport (dat trouwens bol staat van interessante uitspraken) :

“If unregulated migration is the fear of the rich, then unbridled capitalism, driven by globalization, is the fear of the poor.”