19-05-07

Religieuze symbolen achter het loket

hoofddoek3Soms is het wel eens goed om een tijdje te wachten vooraleer te reageren op een artikel, want de kans is groot dat iets later iemand die heel wat meer kennis van zaken heeft die dingen zegt die je zelf wel ergens in de onderbuik aangevoeld had, maar die je nooit zo zou hebben kunnen verwoorden. Dit is wat me door het hoofd schoot bij het lezen van het opiniestuk van Rik Pinxten dat verscheen in “De Morgen” van dinsdag laatstleden.

Naar aanleiding van het verbod op het dragen van een hoofddoek (of andere religieuze symbolen) bij de Antwerpse stadsdiensten trok Tom Lanoye de discussie (opnieuw) op gang. Onmiddellijk daarna kwam er een nogal felle reactie van Etienne Vermeersch waar ik even niet goed van was. Door de pedante manier waarop hij Kant erbij sleurde om zijn gelijk aan te tonen en vooral door de kille, rationele en rechtlijnige manier waarop hij zijn standpunt uiteenzette zat ik er na het lezen van zijn artikel een beetje verweesd bij. Daarom was ik ontzettend blij om een standpunt te lezen van iemand die ook recht van spreken heeft, maar die de dingen vanuit een andere hoek bekijkt. Een veel menselijker standpunt en volgens mij ook met meer realiteitszin, waarmee ik bedoel dat Pinxten meer rekening houdt met de veranderende samenleving waarin we momenteel leven, en met de eigenheid van mensen. Bovendien heeft hij ook aandacht voor nuance, iets wat ik bij Etienne Vermeersch compleet miste, want die slaagt er zelfs in om nazistisch geïnspireerde emblemen op eenzelfde lijn te zetten als een hiv-speldje. Etienne Vermeersch, of all people, hoe is het in godsnaam mogelijk.

kruiskettingHet discours van Rik Pinxten is misschien niet eenvoudig om te doorworstelen (waarvoor hij zich trouwens ook een beetje verontschuldigt), maar het loont volgens mij echt de moeite om het door te nemen. Het is nu eenmaal niet evident om een onderbouwde redenering uiteen te zetten zonder dat het wat complex wordt. Er was ook nog een reactie van Tom Naegels die enerzijds nogal fel afgaf op Vermeersch (en waarover ik me niet wil en eigenlijk ook niet kan uitspreken), maar anderzijds ging hij terug naar de kern van de zaak, de beslissing van het Antwerps stadsbestuur, en daar draait het tenslotte om.

In essentie komt het discours van Rik Pinxten erop neer dat de ideeën van belangrijke denkers op zich waardevol zijn als we ze kunnen kaderen in een bepaalde tijdsgeest. Met andere woorden, die ideeën zijn geschreven gebaseerd op de inzichten die op dat ogenblik voorhanden waren, maar het is bepaald simplistisch om deze zomaar te transporteren naar onze moderne samenleving. Mensen die zich geroepen voelen om vanuit een visie van een paar honderd jaar geleden andere culturen of tradities de les te spellen geven blijk van een zeker superioriteitsgevoel, wat een serieuze vingerwijzing was naar Vermeersch. Ondertussen heeft Vermeersch het opnieuw nodig gevonden om op een onvoorstelbaar betweterige manier terug te slaan (De Morgen, 18 mei) met allerhande citaten en historische wetenswaardigheden (waarvoor dank trouwens) om te tonen hoe belezen hij eigenlijk wel is (en hoe dom Rik Pinxten wel is), maar volgens mij toont hij met deze reactie alleen maar dat hij absoluut niet om kan gaan met kritiek, en dat mensen die er een andere mening op na houden best vakkundig de grond ingeboord worden door hen met allerlei historische feiten en uitspraken rond de oren te slaan. Uiteraard zou het niet verstandig zijn om te beweren dat  de ideeën van grote denkers niet belangrijk zijn, integendeel, ze kunnen zeker bijdragen tot de discussie, alleen dreigt die discussie nu wel erg af te glijden naar een discussie over de ideeën op zich, wat niet echt bijdraagt tot het vinden van een oplossing voor concrete problemen van het heden.

diversWat ik bovendien bijzonder waardeer aan Pinxten is dat hij in zijn redenering niet alleen rekening houdt met rationele argumenten, maar ook met emotionele en sociale aspecten. Dat is de houding van iemand die niet blijft hangen in mooie theorieën, maar die ook wil rekening houden met wat bij de doorsnee mens leeft. Hierop zou Vermeersch ongetwijfeld reageren door uit te pakken met de mails die hij krijgt van moslima’s, geen haar op mijn hoofd dat er trouwens aan twijfelt dat hij in die discussie heel zinvolle dingen te zeggen heeft, ik ben er echter ook van overtuigd dat er zeker evenveel moslima’s zijn die niet met hem akkoord gaan. Maar nogmaals, wat vooral belangrijk is, is dat het al dan niet steun krijgen voor zijn standpunt tegenover de hoofddoek volgens mij geen argument kan zijn om te gebruiken in de discussie voor of tegen religieuze symbolen in de Antwerpse stadsdiensten. In een moderne maatschappij moeten we kunnen mee evolueren met de tijdsgeest, met een veranderende samenleving, en dus ook met heel veel diversiteit. Daarbij kunnen we wel bedenkingen hebben bij bepaalde tradities en regels (die heb ik zeker ook), maar dat geeft ons niet het recht om deze te gaan veroordelen, en zeker niet om ze zomaar te gaan verbieden.

keppelTom Naegels voegt daar trouwens nog een bedenking aan toe, gericht aan Patrick Janssens : laat ons vooral de mens (en zijn gedrag) blijven zien, ongeacht de kledij die zij of hij draagt. Een stelling die ik al gans mijn leven verdedig. Om met diverstiteit te leren omgaan moet men er ook voor zorgen dat die zichtbaar is, met andere woorden, door verscheidenheid weg te steken achter een dresscode zal men vooroordelen zeker niet wegkrijgen. Professor Vermeersch stelt dat in functie van de neutraliteit best een strikt algemene regel wordt aangehouden, maar ik zie het eerder als een gemakkelijkheidsoplossing om botweg alle uitingen van persoonlijke overtuigingen te verbieden, op die manier moet men niet de lastige oefening maken om grenzen te bepalen (want uiteraard vind ik ook wel dat men niet alles kan toelaten). Bovendien loopt men zo niet het risico dat men telkens weer de discussie zal moeten voeren als voor een specifieke situatie de grens te vaag blijkt te zijn. Maar dat is volgens mij nu eenmaal eigen aan een democratie, een overheid die dit uit de weg wil gaan doet volgens mij niet aan goed bestuur. Patrick Janssens beweert dat we een soort apartheid zouden invoeren als we mensen met een keppeltje, een hoofddoek of een kruis achter het loket zouden zetten, omdat daardoor rijen zouden ontstaan volgens voorkeur van de burgers. Ik denk echter dat de kans veel groter is dat men een vooroordeel kan kwijtraken als men correct behandeld wordt door iemand met een (zichtbaar!) andere geloofsovertuiging dan de jouwe, dan dat men altijd door “grijze ambtenaren” te woord gestaan wordt.  Het Antwerps stadsbestuur houdt geen rekening met het verlangen van mensen om hun eigenheid te kunnen bewaren en die ook te kunnen uitdrukken, en probeert dat zelfs te fnuiken. Niet alleen kan zich dit op termijn wreken, volgens mij is zo’n houding een democratie onwaardig.

stadhuisHet groot aantal lezersbrieven met kritiek op de Antwerpse richtlijnen die ondertussen verschenen zijn toont aan dat heel wat mensen mijn mening delen, ik hoop dan ook dat dit op één of andere manier tot “’t schoon verdiep” doordringt, en ze die zinloze maatregel opnieuw teniet doen.

Eén ding moet ik professor Vermeersch wel nageven, het is verdomd moeilijk een visie omtrent zo’n complexe materie uiteen te zetten in een kort tijdsbestek, daardoor is dit bericht nogal lang uitgevallen. Om alles echt goed uit te doeken te doen had ik het gemakkelijk tweemaal zo lang kunnen maken, maar dat wil ik de mensen die de moeite doen om mijn schrijfsels te lezen nu ook weer niet aandoen

15:43 Gepost door Dirk Candaele in Actualiteit | Permalink | Commentaren (3) | Tags: vermeersch, pinxten, hoofddoek, stadsdiensten, antwerpen |  Facebook |

30-11-06

Steeds minder diversiteit

PeopleGlobe2

De laatste tijd lees ik steeds meer verontrustende berichten in de krant met betrekking tot verdraagzaamheid tegenover klederdracht, haartooi of juwelen. Zo is er de onverdraagzaamheid tegenover religieuze symbolen indien men wil werken voor bepaalde stadsdiensten, de hetze in een school rond de piercing die een leerlinge had laten aanbrengen, en vandaag lees ik dat een school in Veurne zelfs leerlingen zou verbieden om het haar op een bepaalde manier te dragen. Tot op heden waren enkel de volwassenen de dupe van de ongenuanceerde mening dat de enige fatsoenlijke kledij (toch wat mannen betreft) het saaie maatpak met das is, en kon de jeugd gelukkig nog grotendeels zijn gang gaan in het uiten van zijn diversiteit. Ik verzet me al gans mijn loopbaan tegen het idee dat men, als men goed wil overkomen, een pak met das moet dragen, en ik ben blij te mogen vaststellen dat er de laatste jaren toch een positieve evolutie aan de gang is, en mensen meer de kleren kunnen dragen waar ze zich goed bij voelen. Nu lijkt men wel de klok te willen terugdraaien, en dat bevalt me allerminst. Ben ik dan voor een hoofddoek ? Nee, niet echt. Zie ik graag piercings ? Ook niet. Of misschien heb ik wel een hekel aan mensen met maatpak ? Ook dat is niet het geval. Mijn punt is gewoon dat er onder de mensen een grote diversiteit is, en dat iedereen ook het recht heeft om dat te uiten waardoor de samenleving trouwens een stuk kleurrijker wordt. Uiteraard zijn er grenzen, maar ik zie niet in hoe een hoofddoek kan verhinderen dat iemand aan een loket goed haar werk doet, of een piercing of een afrokapsel kan beletten dat een leerling aandachtig de les volgt.

19:50 Gepost door Dirk Candaele in Actualiteit | Permalink | Commentaren (0) | Tags: verdraagzaamheid, hoofddoek, diversiteit, haartooi |  Facebook |

13-11-06

De onverklaarbare afkeer van de hoofddoek

hoofddoekOm één of andere reden blijft de hoofddoek voor discussie zorgen, terwijl ik toch niet goed snap wat daar nu zo complex aan is. Zoals de discussie rond het al dan niet toelaten van de hoofddoek op school. Rond het idee dat leerkrachten geen hoofddoek mogen dragen lijkt er een consensus te ontstaan, en naar mijn mening terecht, maar waarom wil men dat in godsnaam doortrekken naar de leerlingen ? De enige reden om iets al dan niet te verbieden op school is volgens mij als het de klas- of schoolwerking in het gedrang brengt. In het geval van de hoofddoek lijkt me dat absoluut niet aan de orde. Wij vinden dit een teken van onderdrukking van de vrouw ?  Er zijn al zoveel dingen (ook bij autochtone vrouwen) waar ik me aan erger omdat die volgens mij de onderdrukking van de vrouw in de hand werken, maar is dat een reden om onze visie op te dringen aan de vrouwen in kwestie ?  De discussie voeren of en waarom dit voor ons vrouwonvriendelijk is, is wel interessant. Evengoed als bijvoorbeeld de discussie rond miss-verkiezingen of halfnaakte vrouwen die aan de voeten van een man liggen te kronkelen in video-clips. Maar iets opdringen of verbieden is het laatste wat we in een democratische maatschappij kunnen doen, tenzij het algemeen belang in het gedrang komt. Zo kan ik me voorstellen dat men de boerka verbiedt omdat een persoon altijd herkenbaar moet blijven, want misbruik van deze klederdracht voor minder goede doeleinden lijkt me niet zo denkbeeldig. En wat met het argument dat de druk vanuit de groep om ook een hoofddoek te dragen groot is ? Ik dacht dat men op school altijd alert moet blijven voor dergelijke toestanden, als het nu deze druk betreft, of de druk om deel te nemen aan (al dan niet toegestane) activiteiten, of om bepaalde merkkledij te dragen. Daartegen moet wel opgetreden worden. Ergens kan ik me niet van de indruk ontdoen dat de tegenstand tegen het dragen van de hoofddoek meer te maken heeft met een zmissekere onwennigheid tegenover vrouwen/meisjes met een hoofddoek, en eigenlijk ook met het niet kunnen/willen begrijpen van een andere cultuur. Zolang de vrouwen in kwestie dit niet als onderdrukking zien heeft het geen zin om dat te gaan verbieden, integendeel, we zouden ondertussen al moeten weten dat dit eerder een omgekeerd effect heeft.

Zie ondermeer ook achtergrondartikel op kifkif.be

20:19 Gepost door Dirk Candaele in Actualiteit | Permalink | Commentaren (0) | Tags: vrouwonvriendelijk, hoofddoek, school, verbod |  Facebook |