26-05-07

Angst is een slechte raadgever

Irene_KhanVorige week werd het nieuwe jaarlijkse rapport van Amnesty International gepubliceerd. Daarin wordt een link gemaakt tussen angst en schending van mensenrechten. Angst is inderdaad een slechte raadgever, toch zeker als het de manier waarop we naar de anderen kijken beïnvloedt.

Verrijking

Toegegeven, angst kan soms heel nuttig zijn, want die zorgt ervoor dat we in gevaarlijke situaties beseffen dat we een zekere voorzichtigheid aan de dag moeten leggen. Het is trouwens heel normaal dat sommige mensen angst hebben voor nieuwe situaties, omdat men vreest dat men niet over de capaciteiten beschikt om met die nieuwe situaties om te gaan. In tijden van globalisering is het onmiskenbaar een feit dat mensen met veel complexe zaken geconfronteerd worden, en volgens mij hebben mensen dan ook het recht om zich wat in de luwte te houden als het allemaal wat teveel wordt, want ik kan me best voorstellen dat nogal wat mensen zich niet echt goed voelen bij de hectische toestanden die globalisering hoe dan ook met zich mee brengt. Maar hoewel globalisering veel neai2gatieve kanten heeft (wat trouwens niet zozeer met de globalisering op zich te maken heeft, maar veeleer met het feit dat er altijd mensen zijn die daar alle voordeel voor zichzelf willen uit halen) zijn er toch ook wel positieve kanten aan. Eén ervan is het gemak waarmee we momenteel in contact kunnen komen met veel verschillende mensen en verschillende culturen. Dat is uiteraard niet altijd evident, de taal alleen al kan voor serieuze misverstanden zorgen, maar het komt erop aan om deze mogelijkheid die ons geboden wordt als een verrijking te zien, en niet als een bedreiging.

Anderen als een bedreiging

Met andere woorden, als we ook angst voelen of erger nog, aanwakkeren voor “de anderen”, dan gaat het de verkeerde kant op. En dat is nu juist wat de essentie van het rapport van AI is, onze maatschappij komt meer en meer in de greep van angst, angst voor die ander, en daardoor kunnen een aantal verworvenheden van onze democratische samenleving serieus in het gedrang komen, in het bijzonder de mensenrechten. Of om het met de woorden van Irene Khan, secretaris-generaal van AI, te zeggen : “When we see others as a threat, and are ready to negotiate their human rights for our security, we are playing a zero-sum game.” Haar voorwoord bij het rapport is trouwens een scherpe en bijzonder boeiende analyze van de tendensen die we momenteel zien in onze maatschappij. Het is uiteraard bijna ondoenbaar om gans het rapport (242 blz!) te lezen, maar ik vind het echt een aanrader om toch het voorwoord (12 blz.) eens door te nemen. Het rapport kun je vinden op http://thereport.amnesty.org in het Engels, Frans, Spaans, Arabisch en Russisch (voor de liefhebbers onder ons ). Khan maakt in haar voorwoord de vergelijking met de koude oorlog, maar volgens haar zitten we nu in een nog gevaarlijker situatie, omdat de agenda van veel leiders gestuurd wordt door angst, waardoor zelfs de meest elementaire mensenrechten soms met de voeten 2001-Twin%20Towersworden getreden. Sommige leiders met minder goede bedoelingen misbruiken die angst zelfs om hun beslissingen waardoor mensenrechten in het gedrang komen te verdedigen of hun macht te vergroten. En dat geldt heus niet enkel voor obscure regimes van landen die een dictatoriale of gewelddadige geschiedenis kennen. Vooral de regering Bush krijgt een serieuze veeg uit de pan als ze het over de zogenaamde democratisch regimes heeft.

“Today far too many leaders are trampling freedom and trumpeting an ever-widening range of fears: fear of being swamped by migrants; fear of “the other” and of losing one’s identity; fear of being blown up by terrorists; fear of “rogue states” with weapons of mass destruction.”

Respect voor de ander

Maar eigenlijk mogen we niet alleen kijken naar onze leiders, het is ook altijd goed om even in eigen boezem te kijken. Als we eerlijk zijn moeten we ook toegeven dat onze houding tegenover de ander nog steeds veel te veel ingegeven wordt door angst. We zouden er nog meer moeten kunnen toe komen dat we eerder nieuwsgierig zijn naar de ander, in een poging om elkaar zo beter te begrijpen. Uiteraard moeten we steeds in het achterhoofd houden dat samenleven nu eenmaal niet altijd van een leien dakje loopt, anders bestaat het risico dat we op een bepaald ogenblijk teveel ontgoocheld zijn, en daaruit verkeerde conclusies trekken. Soms vraag ik me trouwens af of we nu eigenlijk echt alles van elkaar moeten proberen te begrijpen, indien we gewoonweg zouden leren aanvaarden dat er nu eenmaal verschillen zijn tussen mensen en culturen, en dat ook willen respecteren, dan zouden we vermoedelijk al een belangrijke stap verder staan. AI

Uitsmijter

Irene Khan sluit haar voorwoord af met toch ook nog wat positief nieuws, waaronder de opmerking dat onder meer blogs mensen samenbrengen, waardoor een energie voor verandering vrijgemaakt wordt, een extra stimulans om met mijn blog verder te gaan . Om af te sluiten nog een citaat uit het voorwoord bij het rapport (dat trouwens bol staat van interessante uitspraken) :

“If unregulated migration is the fear of the rich, then unbridled capitalism, driven by globalization, is the fear of the poor.”

19-05-07

Religieuze symbolen achter het loket

hoofddoek3Soms is het wel eens goed om een tijdje te wachten vooraleer te reageren op een artikel, want de kans is groot dat iets later iemand die heel wat meer kennis van zaken heeft die dingen zegt die je zelf wel ergens in de onderbuik aangevoeld had, maar die je nooit zo zou hebben kunnen verwoorden. Dit is wat me door het hoofd schoot bij het lezen van het opiniestuk van Rik Pinxten dat verscheen in “De Morgen” van dinsdag laatstleden.

Naar aanleiding van het verbod op het dragen van een hoofddoek (of andere religieuze symbolen) bij de Antwerpse stadsdiensten trok Tom Lanoye de discussie (opnieuw) op gang. Onmiddellijk daarna kwam er een nogal felle reactie van Etienne Vermeersch waar ik even niet goed van was. Door de pedante manier waarop hij Kant erbij sleurde om zijn gelijk aan te tonen en vooral door de kille, rationele en rechtlijnige manier waarop hij zijn standpunt uiteenzette zat ik er na het lezen van zijn artikel een beetje verweesd bij. Daarom was ik ontzettend blij om een standpunt te lezen van iemand die ook recht van spreken heeft, maar die de dingen vanuit een andere hoek bekijkt. Een veel menselijker standpunt en volgens mij ook met meer realiteitszin, waarmee ik bedoel dat Pinxten meer rekening houdt met de veranderende samenleving waarin we momenteel leven, en met de eigenheid van mensen. Bovendien heeft hij ook aandacht voor nuance, iets wat ik bij Etienne Vermeersch compleet miste, want die slaagt er zelfs in om nazistisch geïnspireerde emblemen op eenzelfde lijn te zetten als een hiv-speldje. Etienne Vermeersch, of all people, hoe is het in godsnaam mogelijk.

kruiskettingHet discours van Rik Pinxten is misschien niet eenvoudig om te doorworstelen (waarvoor hij zich trouwens ook een beetje verontschuldigt), maar het loont volgens mij echt de moeite om het door te nemen. Het is nu eenmaal niet evident om een onderbouwde redenering uiteen te zetten zonder dat het wat complex wordt. Er was ook nog een reactie van Tom Naegels die enerzijds nogal fel afgaf op Vermeersch (en waarover ik me niet wil en eigenlijk ook niet kan uitspreken), maar anderzijds ging hij terug naar de kern van de zaak, de beslissing van het Antwerps stadsbestuur, en daar draait het tenslotte om.

In essentie komt het discours van Rik Pinxten erop neer dat de ideeën van belangrijke denkers op zich waardevol zijn als we ze kunnen kaderen in een bepaalde tijdsgeest. Met andere woorden, die ideeën zijn geschreven gebaseerd op de inzichten die op dat ogenblik voorhanden waren, maar het is bepaald simplistisch om deze zomaar te transporteren naar onze moderne samenleving. Mensen die zich geroepen voelen om vanuit een visie van een paar honderd jaar geleden andere culturen of tradities de les te spellen geven blijk van een zeker superioriteitsgevoel, wat een serieuze vingerwijzing was naar Vermeersch. Ondertussen heeft Vermeersch het opnieuw nodig gevonden om op een onvoorstelbaar betweterige manier terug te slaan (De Morgen, 18 mei) met allerhande citaten en historische wetenswaardigheden (waarvoor dank trouwens) om te tonen hoe belezen hij eigenlijk wel is (en hoe dom Rik Pinxten wel is), maar volgens mij toont hij met deze reactie alleen maar dat hij absoluut niet om kan gaan met kritiek, en dat mensen die er een andere mening op na houden best vakkundig de grond ingeboord worden door hen met allerlei historische feiten en uitspraken rond de oren te slaan. Uiteraard zou het niet verstandig zijn om te beweren dat  de ideeën van grote denkers niet belangrijk zijn, integendeel, ze kunnen zeker bijdragen tot de discussie, alleen dreigt die discussie nu wel erg af te glijden naar een discussie over de ideeën op zich, wat niet echt bijdraagt tot het vinden van een oplossing voor concrete problemen van het heden.

diversWat ik bovendien bijzonder waardeer aan Pinxten is dat hij in zijn redenering niet alleen rekening houdt met rationele argumenten, maar ook met emotionele en sociale aspecten. Dat is de houding van iemand die niet blijft hangen in mooie theorieën, maar die ook wil rekening houden met wat bij de doorsnee mens leeft. Hierop zou Vermeersch ongetwijfeld reageren door uit te pakken met de mails die hij krijgt van moslima’s, geen haar op mijn hoofd dat er trouwens aan twijfelt dat hij in die discussie heel zinvolle dingen te zeggen heeft, ik ben er echter ook van overtuigd dat er zeker evenveel moslima’s zijn die niet met hem akkoord gaan. Maar nogmaals, wat vooral belangrijk is, is dat het al dan niet steun krijgen voor zijn standpunt tegenover de hoofddoek volgens mij geen argument kan zijn om te gebruiken in de discussie voor of tegen religieuze symbolen in de Antwerpse stadsdiensten. In een moderne maatschappij moeten we kunnen mee evolueren met de tijdsgeest, met een veranderende samenleving, en dus ook met heel veel diversiteit. Daarbij kunnen we wel bedenkingen hebben bij bepaalde tradities en regels (die heb ik zeker ook), maar dat geeft ons niet het recht om deze te gaan veroordelen, en zeker niet om ze zomaar te gaan verbieden.

keppelTom Naegels voegt daar trouwens nog een bedenking aan toe, gericht aan Patrick Janssens : laat ons vooral de mens (en zijn gedrag) blijven zien, ongeacht de kledij die zij of hij draagt. Een stelling die ik al gans mijn leven verdedig. Om met diverstiteit te leren omgaan moet men er ook voor zorgen dat die zichtbaar is, met andere woorden, door verscheidenheid weg te steken achter een dresscode zal men vooroordelen zeker niet wegkrijgen. Professor Vermeersch stelt dat in functie van de neutraliteit best een strikt algemene regel wordt aangehouden, maar ik zie het eerder als een gemakkelijkheidsoplossing om botweg alle uitingen van persoonlijke overtuigingen te verbieden, op die manier moet men niet de lastige oefening maken om grenzen te bepalen (want uiteraard vind ik ook wel dat men niet alles kan toelaten). Bovendien loopt men zo niet het risico dat men telkens weer de discussie zal moeten voeren als voor een specifieke situatie de grens te vaag blijkt te zijn. Maar dat is volgens mij nu eenmaal eigen aan een democratie, een overheid die dit uit de weg wil gaan doet volgens mij niet aan goed bestuur. Patrick Janssens beweert dat we een soort apartheid zouden invoeren als we mensen met een keppeltje, een hoofddoek of een kruis achter het loket zouden zetten, omdat daardoor rijen zouden ontstaan volgens voorkeur van de burgers. Ik denk echter dat de kans veel groter is dat men een vooroordeel kan kwijtraken als men correct behandeld wordt door iemand met een (zichtbaar!) andere geloofsovertuiging dan de jouwe, dan dat men altijd door “grijze ambtenaren” te woord gestaan wordt.  Het Antwerps stadsbestuur houdt geen rekening met het verlangen van mensen om hun eigenheid te kunnen bewaren en die ook te kunnen uitdrukken, en probeert dat zelfs te fnuiken. Niet alleen kan zich dit op termijn wreken, volgens mij is zo’n houding een democratie onwaardig.

stadhuisHet groot aantal lezersbrieven met kritiek op de Antwerpse richtlijnen die ondertussen verschenen zijn toont aan dat heel wat mensen mijn mening delen, ik hoop dan ook dat dit op één of andere manier tot “’t schoon verdiep” doordringt, en ze die zinloze maatregel opnieuw teniet doen.

Eén ding moet ik professor Vermeersch wel nageven, het is verdomd moeilijk een visie omtrent zo’n complexe materie uiteen te zetten in een kort tijdsbestek, daardoor is dit bericht nogal lang uitgevallen. Om alles echt goed uit te doeken te doen had ik het gemakkelijk tweemaal zo lang kunnen maken, maar dat wil ik de mensen die de moeite doen om mijn schrijfsels te lezen nu ook weer niet aandoen

15:43 Gepost door Dirk Candaele in Actualiteit | Permalink | Commentaren (3) | Tags: vermeersch, pinxten, hoofddoek, stadsdiensten, antwerpen |  Facebook |

13-05-07

Dag van de Fair Trade

FT120507Gisteren was het internationale dag van de Fair Trade. Ook wel van de verpleegkunde en van de buikdans, op zich evengoed waardevolle initiatieven, maar daar heb ik toch wel wat minder voeling mee . Naar aanleiding van deze dag voerde Oxfam Wereldwinkels actie door overal tafels uit te zetten en koffie te schenken met de bedoeling om zo de langste koffietafel ooit in Vlaanderen op te stellen.

Ook wou men op zijn minst 2015m aan tafels bereiken, een getal dat symbool staat voor het jaar 2015, het jaar waar de Millenniumdoelstellingen van de VN zouden moeten bereikt zijn. De 2015 meters werden ruim overschreden, laat ons hopen dat dit een goed voorteken is voor het behalen van de Millenniumdoelstellingen. Ook in Kortrijk werd een stand opgesteld op het Schouwburgplein, en aangezien het weer, met uitzondering van een strakke wind, goed meeviel werd het een gezellige aangelegenheid. Fair Trade begint meer en meer zijn ingang te vinden, en heel wat mensen beginnen ook te geloven dat alleen deze manier van handel uiteindelijk de situatie van mensen in de derde wereld kan verbeteren. Ook politici (waar men het niet van zou verwachten) beginnen meer en meer sympathie te voelen voor dit model. Zo zagen we Verhofstadt verschijnen op de kalender van Oxfam Wereldwinkels, en zegt Bart De Wever in één van zijn lezersbrieven, naar aanleiding van zijn discussie met bewegingen die het opnemen voor mensen die in armoede leven, dat hij heus wel open staat voor het Wereldwinkelmodel, want dat hij onlangs nog bananen heeft gekocht in de Wereldwinkel (!). Toch vraag ik me af of al die politici die hun geloof in vrijhandel niet onder stoelen of banken steken wel weten wat met Fair Trade bedoeld wordt. Vooral nadat ik deze week het verhaal over de EPA’s hoorde ben ik daar nog niet zo zeker van.

In het kort kan men stellen dat EPA’s “overeenkomsten” zijn tussen Europa en derdewereldlanden (de zogenaamde ACP-landen) die onder meer de bedoeling hebben de invoertarieven die derdewereldlanden mogen heffen op producten die uit Europa komen (om zo hun eigen markt te beschermen) af te schaffen. Een maatregel die ertoe kan leiden dat de zo kwetsbare markt van ontwikkelingslanden  overspoeld wordt door (landbouw)producten uit het Westen, waardoor de lokale producent (boer) zijn producten helemaal niet meer aan de straatstenen kwijt kan. Het uitgangspunt van Europa is dat vrijhandel uiteindelijk alle problemen zal oplossen, een redenering waar de Fair Trade gedachte volgens mij haaks tegenover staat. Eerlijke handel wil net bereiken dat er allerhande mechanismen en criteria opgesteld worden zodat de mensen die steeds opnieuw het slachtoffer worden van een handel waar alleen de sterksten beter van worden toch nog enigszins beschermd worden, en kunnen rekenen op een eerlijke verloning voor hun arbeid.  

Eerlijke handel kan alleen maar als iedereen over dezelfde middelen beschikt, en aangezien vrijhandel volledig steunt op de troeven die het Westen heeft kan dit dus nooit werken. Handel is in de liberale gedachte trouwens nog steeds een doel op zich, terwijl het een middel zou moeten zijn om inkomen te verwerven om zo in het levensonderhoud te kunnen voorzien. Vrijhandel creëert onbeperkte mogelijkheden voor de sterksten, en laat in het beste geval wat kruimels over voor de zwakkeren, eerlijke handel wil ernaar streven EPAs-exposed_webdat de rijkdom zoveel mogelijk op een eerlijke manier verdeeld wordt.

Uiteraard kunnen we in de huidige economische context alleen maar hopen dat de voorstanders van vrijhandel bereid zijn om toch wat maatregelen toe te laten die het mogelijk maken om de zwakkeren te beschermen, want een complete ommezwaai in het economisch denken zal vermoedelijk nog niet voor morgen zijn. Als  we zien wat Europa voor ogen heeft met de EPA’s, dan lijkt zelfs de mogelijkheid om de vrije markt bij te sturen in gevaar te komen, en dat moeten we kost wat kost proberen te voorkomen.

Voor diegenen die meer willen weten over EPA’s, zie de site van de de Vlaamse Noord-Zuidbeweging

06-05-07

Graaitaks

DETOPMANAGERTer gelegenheid van 1 mei kwam het ABVV met het voorstel om de buitensporig hoge lonen aan te pakken door er een graaitaks op te heffen. Het voorstel zelf lijkt me niet echt haalbaar en zou vermoedelijk toch zijn doel voorbijschieten, maar door dit voorstel te lanceren komen de onaanvaardbare hoge lonen van topmanagers wel op de politieke agenda, en dat was hoog tijd.

 

Dat ik de graaitaks niet zo’n goed idee vind komt omdat ik denk dat men toch wel weer een achterpoortje zou vinden om die te ontlopen. Door middel van allerlei fiscale hoogstandjes zou men er toch wel weer in slagen om zich van inkomsten te verzekeren die aan die taks zouden ontkomen. Bovendien vind ik dat we eerder een mentaliteitswijziging moeten nastreven waarbij men het belang van winst en groei ondergeschikt maakt aan menselijk en duurzaam ondernemen.

 

Na het voorstel van het ABVV kwam Verhofstadt prompt met een tegenvoorstel : laat de werknemers ook meegenieten van de winsten in plaats van bijkomende belastingen te heffen. Ik vermoed dat hij denkt dat de hoge lonen daardoor wat zullen afgetopt worden omdat de winst dan memoneyer zou gespreid worden. In theorie klinkt dit wel niet slecht, alleen vrees ik dat die typisch liberale gedachtengang redelijk naief is. Is het niet zo dat het nu ook al zo is dat het mooie plaatje dat een bedrijf aan de aandeelhouders toont plots veel minder rooskleurig wordt als men de resultaten aan de werknemers voorlegt ? We hebben het al regelmatig meegemaakt dat we, nadat er eerst berichten verschenen waren van de mooie resultaten van een bedrijf, plots moeten horen dat het toch allemaal niet zo meevalt, en dat er dus geen ruimte is voor loonsverhoging of bonussen. Mij maak je dus niet wijs dat dit nu plots zou veranderen, ik denk dat werkgevers altijd wel een uitleg zullen vinden waarom er toch niet veel ruimte is voor extraatjes, zelfs nadat men mooie winsten heeft kunnen voorleggen.

 

Erger nog, als we het voorstel van Verhofstadt volgen vrees ik dat we dan voorgoed vertrokken zijn om meer variabele verloning in te voeren waardoor de vaste verloning meer en meer onder druk zal komen te staan. Nu interim-arbeid een steeds hogere vlucht begint te nemen, en werknemers dus steeds minder werkzekerheid hebben zullen mensen die wel vast werk hebben in de toekomst misschien ook al niet meer zeker zijn van een vast loon. Ik kan me voorstellen dat werkgevers dromen van een zo klein mogelijk vast gedeelte in de verloning, want met het variabele gedeelte kan men alle kanten uit (zie hoger). Het voorstel om werknemers ook aandelen te geven van het bedrijf waarin ze werken doet mij trouwens ook rillingen krijgen. Een situatie dat werknemers in een bedrijf instemmen met een reorganisatie waardoor een aantal collega’s moeten afvloeien omdat hun aandelen dan de lucht ingaan lijkt me dan niet denkbeeldig. Trouwens, aandelen geven lijkt me een nieuwe manier om een werknemer meer te binden aan een bedrijf en/of te laten dansen naar de pijpen van het management. Want het zou toch in ons eigen belang zijn om harder te werken, flexibeler te zijn of zonder morren de directieven van het management uit te voeren als we daardoor de waarde van onze aandelen kunnen verhogen, toch ?

 

profitDan leek het voorstel van de sp.a me nog het meest interessant, maak de verloning transparant zodat we met open kaart de ongelijkheden kunnen bespreken. Gisterenmorgen las ik echter in de krant dat juist door lonen kenbaar te maken de toplonen nog meer de hoogte in gaan. Want doordat men weet hoeveel men bij een ander kan verdienen zien bedrijven zich soms verplicht om hun toplonen op te trekken om te verhinderen dat hun managers zouden gaan lopen.

 

De kern van het probleem is natuurlijk dat we nu eenmaal in een economisch systeem terechtgekomen zijn waar alles draait om winst, groei en zoveel mogelijk geld verdienen. Iemand die afkomt met begrippen als liefde voor het vak, hart voor het bedrijf of welzijn van werknemers loopt het risico uitgelachen te worden. Werkgevers die getuigen van een langetermijnvisie, waarvoor de continuiteit van het bedrijf en het welzijn van de werknemers centraal staan mogen voor mijn part wel veel geld verdienen. Ik heb echter zo’n sterk vermoeden dat dergelijke managers in de eerste plaats nog moeilijk te vinden zijn, en dat die bovendien net veel minder met hun loonzakje bezig zijn.

 profit2

Toch blijft het voor mij nog steeds onduidelijk hoe het komt dat men zelfs binnen het bestaande systeem bereid is om die managers steeds meer te bieden. Als ik morgen bij een sollicitatie zou vertellen dat mijn eerste motivatie om te solliciteren het hoge loon is dat ik zou verdienen, dan vrees ik dat ik niet veel kans zou maken. Merkwaardig dat dit voor topmanagers blijkbaar wel lukt. Uiteraard heeft dat veel te maken met het geloof dat zo’n managers ervoor zullen zorgen dat winsten en aandelen nog meer zullen stijgen. Een vicieuze cirkel als je het mij vraagt.

10:22 Gepost door Dirk Candaele in Actualiteit | Permalink | Commentaren (0) | Tags: graaitaks, toplonen, winst, verloning |  Facebook |