29-11-06

Kennis of vaardigheden

theorieen_over_leren_en_onderw-1Het is nu wel al een tijdje geleden dat ik actief was in de freinetschool waar mijn kinderen school hebben gelopen, maar een artikel waarin iemand stelt dat ons onderwijs opnieuw meer kennisgericht moet werken trekt nog altijd mijn aandacht. Met een zeker wantrouwen lees ik dus het artikel over het voorstel van informaticaleraar Marc Hullebus, en hoewel ik moet erkennen dat, zeker voor bepaalde vakken, een  zekere basiskennis noodzakelijk is vooraleer men kan overstappen op vaardigheden zou ik bij die stelling toch wel ernstige kanttekeningen willen plaatsen.  

 

       1.      Welke kennis ? Uit de kennis die moet overgebracht worden moet een selectie gemaakt worden, en wie beslist welke basiskennis noodzakelijk is ? Het antwoord op deze vraag ligt niet voor de hand. Moet iedereen goed kunnen spellen, of zullen we daarvoor eerder beroep doen op een tekstverwerker met een goede spellingscontrole ? Moet iedereen goed kunnen rekenen, of beperken we ons tot de basisbewerkingen omdat we voor de rest eigenlijk een rekenmachine kunnen gebruiken ? Leren we nog kaartlezen, of vinden we dit in een tijdperk waar de GPS steeds meer opgang maakt verspilde energie ? Ik bedoel maar, hoe kunnen we in godsnaam aflijnen wat nu basiskennis is ?  Wat mij betreft mag die basiskennis echt heel basis zijn. Mijn ervaring leert namelijk dat, als men voelt dat men bepaalde kennis nodig heeft om te kunnen doen wat men zou willen doen, men wel een manier zal vinden om die kennis op te doen. Motivatie speelt een belangrijke rol in het leerproces. En dat brengt me naadloos bij mijn volgende bedenking.

2.      Hoe wordt die kennis aangebracht ? Ik hoop dat de leraar in kwestie niet pleit voor een terugkeer naar het systeem van kennisoverdracht zoals vroeger, want het is juist omdat iedereen voelde dat dit éénrichtingsverkeer absoluut niet werkte, en hopeloos verouderd was dat men is beginnen zoeken naar andere didactische methodes. Laat ons alstublieft blijven proberen om het onderwijs boeiend en aantrekkelijk te maken (want volgens mij is dit nog steeds veel te saai), zodat kinderen gestimuleerd worden om zelf op zoek te gaan naar informatie, en gemotiveerd zijn om te leren. Kennis in de arme hoofdjes proberen te drammen werkt niet echt, daar kunnen we toch niet naast kijken ?

3.      Op welk tijdstip wordt die kennis aangebracht  ? Niet elk kind is gelijk, dus als men klassikaal bepaalde informatie overbrengt, dan kan het gemakkelijk zijn dat een deel van de leerlingen daar niet rijp voor is, of misschien zelfs nooit open zal staan voor dat soort informatie. Het komt er dus op aan om te proberen te zoeken waar de interesses van de kinderen liggen, en van daaruit te proberen de kinderen bepaalde kennis te laten verwerven. Het is dus perfect mogelijk dat basiskennis voor het ene kind niet helemaal hetzelfde is als voor een ander kind.

 brains2

Algemeen wil ik tenslotte stellen dat, aangezien de beschikbaarheid aan informatie en kennis de laatste jaren explosief gegroeid is, het eigenlijk veel belangrijker is om kinderen te helpen hun weg te vinden in die massa aan beschikbare informatie, waarbij toegang (hoe geraak ik gemakkelijk aan die informatie), selectie (welke informatie is voor mij belangrijk) en interpretatie (hoe verwerk ik die informatie) vaardigheden zijn die vermoedelijk veel nuttiger zijn dan te weten wat de hoofdstad van Slovenië is of wanneer Napoleon de slag bij Waterloo verloor. De leerkracht kan daar veel bij helpen, niet door kinderen in groep in een bepaalde richting te duwen, maar door te proberen te voelen waar de noden en behoeften bij elk kind afzonderlijk liggen, en daarin een ondersteunende rol te spelen.

22:13 Gepost door Dirk Candaele in Actualiteit | Permalink | Commentaren (4) | Tags: onderwijs, kennis, vaardigheden, motivatie |  Facebook |

Commentaren

onderwijsvisie Ik stel vast dat de kennis bij de leerlingen afneemt.
Ik ben hierbij niet de enige. Zie hiervoor de krant Het Nieuwsblad van 1/12 met het resultaat van de poll "kennis boert achteruit". Deze poll leverde 82% JA-stemmen en 18% NEEN-stemmen op.
Ik ga op zoek naar de oorzaken.
En nu komt het BELANGRIJKSTE. Ik zoek naar oplossingen voor dit probleem en hierbij ga ik te rade bij de mensen op de werkvloer. Hoe kunnen we - vanuit de ervaringen van alle leerkrachten (jong en oud) - deze scheve situatie rechtzetten.

Gepost door: marc hullebus | 02-12-06

Basiskennis Om je een idee te geven wat 'basiskennis' zou kunnen inhouden!
Gelezen bij het verbeteren van testen:

- oversteekplaats voor voedhangers
- de Middenleeuwen
- de leerhaar
- dun trein
- beeldsnelheid = aantal fotogrammen per sex (sic!)
- Over Osama Bin Laden: zij zat achter de aanslagen van 11 sept.
- Vraag horende bij leestekst: Wat betekent de naam Thomas Cook vandaag?
Antwoord: Thomas Koek
- In welk werelddeel ligt Laos? "Onderaan de kaart"
- Vraag horende bij leestekst over terrorisme en de VS: Wat is het Capitool?
Antwoord: theater in Gent aan het Zuid
- Waarom haat Osmama Bin Laden zijn vroegere vrienden, de Amerikanen, nu zo fel?
"Omdat het gierigaards zijn."
- In kruiswoordraadsel
* Deze bitter smakende groente is een Belgische lekkernij: - I - - - - -
antwoord: citroen!
* De bekendste Belgische art nouveau architect: - - - - A
antwoord: Aorta!


Ok, dit gaat maar over spelling en weetjes.
De vraag is echter: zijn diezelfde leerlingen in staat om een factuur te controleren of om een verzekeringscontract te doorgronden?
Ik nodig je uit om eens dagje mee te lopen in mijn TSO/BSO school waar ik Nederlands en Engels aan de 2de graad geef.

Gepost door: Anne Cornelis | 03-12-06

Doordrammen Zelfstandige schrijnwerkers klagen steen en been over het feit dat hun 'stagiairs' bijvoorbeeld een cirkelvormige tafel niet meer kunnen afboorden omdat dat ze a) de formule voor een cirkel niet meer kennen of b) het getal pi in de formule verkeerd afronden enzovoort

Toen David Beckham, rolmodel voor de Engelse jeugd, gevraagd werd naar een reden voor zijn vrijschoptalent, antwoordde hij schamper: 'ik was nauwelijks beter dan mijn leeftijdsgenoten bij de jeugd, de rest was dril, oefenen tot ik er bij neerviel, letterlijk na gemiddeld 500 vrijtrappen per training'

Punt is: iedereen in deze wereld die zeer vaardig of bedreven is, heeft dit ofwel te danken aan ofwel een soort van platform van gedrilde kennis of gedrilde vaardigheid.


Sluiten we hiermee per definitie de creativiteit in leerprocesen uit? Natuurlijk niet, je kan in les A eerst perfect een historisch kader in 10 data drillen om deze in les B te gebruiken als kapstokken in een zeer creatieve les. De argwaan is dus, wat mij betreft, onterecht.

Dat het niet altijd 'fun' is, zou vanzelf moeten spreken: de realiteit is vaak harder dan het schoolleven. Het stoort me zelfs steeds meer dat de arbeidersklasse die het de laatste jaren steeds moeilijker krijgt, aan de praat gehouden wordt met spelletjes, vluchtigheden, luchtigheden (ook op TV), ed. Degelijk, op kennis gestoeld onderwijs, is de premisse om kritisch vermogen te 'kweken', maar ik vrees dat nu net daar het schoentje wringt.
Na 1997 (cfr Dutroux) was men net iets mondiger geworden dan nodig.

Kennis is meer dan ooit macht, behalve als het over onderwijs gaat blijkbaar. In het kader van de democratisering van het onderwijs en het gelijkekansenbeleid, vrees ik, dat het opofferen van kennis een gemiste kans zou kunnen worden voor zij die het moeilijk hebben in de socio-economische realiteit van vandaag.

De Freinetaanpak is daarbij naïef en enkel haalbaar op kleine schaal voor ouders en kinderen die zich in de (intellectuele) luxepositie bevinden om hiervoor te kunnen kiezen.
Wat de argumenten in de 'ernstige' kanttekeningen betreft. Ze wegen zo licht. Om er maar op eentje in te gaan: spellingcheckers in een tekstverwerker, slagen er niet syntactische fouten te controleren, laat staat semantische, veroorzaakt door foute spelling, wat ernstige communicatiestoornissen kan opleveren bij vertalingen bijvoorbeeld.
Het gebrek aan basisvocabularium maakt dat de ongekende connotaties die woorden hebben,vaak leiden tot misinterpretaties met als gevolg absurde en verhitte discussies tussen leerlingen (zelf meegemaakt)

En nog iets: een jong kind met een moeilijke thuissituatie is vaak zelfs niet in staat om zijn eigen noden en behoeften te erkennen of te herkennen, laat staan te formuleren. Het heeft vaak veel meer behoefte aan een strakkere structuur (geen jaren '50 internaatdiscipline of zo), eerder in de zin van een houvast. Het heeft het duwtje (lees structuur, kennis, vaardigheid) in de rug wel degelijk nodig voor een volwassen zelfbeeld en een gevoel van eigenwaarde. Vrijblijvendheid is dan te gemakkelijk.

Gepost door: Erwin Evens | 04-12-06

minder is meer... Ik vind het echt zorgwekkend dat er zoveel stemmen opgaan die zeggen dat we ons terug meer moeten focussen op kennisoverdracht.

In volle examenperiode word ik als leerkracht altijd geconfontreerd met alle nutteloze weetjes waarmee wij onze leerlingen opzadelen. Als ik tijdens mijn toezicht eens de examens van mijn collega's inkijk dan vind ik het altijd vreselijk wat mijn leerlingen allemaal moeten kennen.

Meer dan de helft van de examenvragen (in de tweede graad secundair onderwijs) kan ik zelf niet beantwoorden. Voel ik mij daarom dom? Ben ik daarom minder gelukkig? Functioneer ik daarom minder goed in onze maatschappij? Ik denk van niet.

Kinderen hebben het te druk. Ze hebben te veel aan hun hoofd. Wat doen leerlingen op school? Ze zitten 32 uur per week in een onnatuurlijke houding te luisteren naar zaken die hun nauwelijks interesseren. Ze worden verplicht om stil te zitten, te luisteren, over te schrijven, oefeningen te maken,...

Als een leerling een achterstand oploopt bij een vak, dan moet hij zichzelf bijscholen. Op school is er amper tijd voor ondersteuning, wegens het overvolle leerplan. Thuis ontbreekt ook vaak de tijd of de wilskracht. Veel leerlingen gaan 's avonds nog werken, of hebben verschillende tijdrovende hobby's. Het gevolg is dat de leerling zich gaat optimaliseren. Hij gaat zich focussen op het behalen van punten. In plaats van echt iets te leren, gaat hij voor toetsen en examens snel een aantal zaken vanbuiten leren. De meeste leerlingen kunnen veel minder dan wat de leerkrachten denken. Ze leren snel wat vanbuiten vlak voor een toets of vlak voor een examen en enkele uren later zijn ze het alweer vergeten.

Het is daardoor dat veel leerlingen een aantal elementaire vaardigheden missen. Gaan we hun die vaardigheden bijbrengen door nog meer kennis over te dragen, of juist door minder kennis over te dragen? Ik geloof in het tweede.

Ik geloof in de jeugd. Ik geloof dat leerlingen echt zullen leren als ze daar de kans toe krijgen. Als we ze verlossen van alle ballast, en ze tijd geven (dit is iets anders als ze gewoon vrijlaten) om te leren, zullen zij wel effectief leren.

Een sterk voorbeeld van zelfstandig leren, zijn de Subury Valley scholen. Op een Sudbury school beslissen kinderen volledig zelf hoe ze hun dag besteden. De kinderen bepalen dus zelf wat, hoe, wanneer en met wie ze iets willen doen of leren. Momenteel zijn er in Vlaanderen reeds twee scholen die aan dit principe voldoen. Eén in Brussel (Leerhuis Brussel) en één in Gent (De Vlinder). In het buitenland bestaat dit onderwijs al veel langer, en met succes.

Gepost door: Tobe Baeyens | 18-12-06

De commentaren zijn gesloten.